All fields are required.

Close Appointment form
Οστεοαρθρίτιδα

 

ΟΡΙΣΜΟΣ – ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

 

Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια εκφυλιστική νόσος των αρθρικών αρθρώσεων που προκαλεί προοδευτική απώλεια του αρθρικού χόνδρου καθώς επίσης συχνά και του υποχόνδριου οστού. Μπορεί να οδηγήσει σε πόνο, συνδεσμική χαλαρότητα και παραμόρφωση των αρθρώσεων.

 

 

Πρόκειται για νόσο της τρίτης ηλικίας και στο παρελθόν θεωρήθηκε φυσιολογική εξέλιξη της γήρανσης των αρθρώσεων. Στην εποχή μας νέα δεδομένα υποστηρίζουν ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες οι οποίοι φαίνεται να επηρεάζουν την εκδήλωσή της, καθώς πολλοί υπερήλικες δεν παρουσιάζουν στις αρθρώσεις τους τον αναμενόμενο εκφυλισμό, ενώ άλλοι υποφέρουν από οστεοαρθρίτιδα από νεότερη ήδη ηλικία.

Πρόκειται για μια σοβαρή νόσο σε επιδημιολογική βάση με μεγάλο αντίκτυπο στην κοινωνία και σαφώς με οικονομικές προεκτάσεις αφού με το πέρασμα στις επόμενες δεκαετίες αναμένεται να επιδεινωθεί σημαντικά καθώς το ποσοστό των υπερηλίκων στον πληθυσμό της γης αυξάνεται αλματωδώς.

Σύμφωνα με τα διεθνή στατιστικά δεδομένα, περίπου 30 εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από οστεοαρθρίτιδα στις Ηνωμένες Πολιτείες και 10 στην Μεγάλη Βρετανία. Στη χώρα μας οι ασθενείς υπολογίζονται σε περίπου 1.8 εκατομμύρια. Μιλώντας και πάλι για τις ΗΠΑ η επίπτωση της νόσου στο χέρι είναι 100 ανά 100.000 ανά έτος, στο ισχίο 88 ανά 100.000 ανά έτος, στο γόνατο 240 ανά 100.000 ανά έτος, ενώ δημογραφικά οι γυναίκες προσβάλλονται συχνότερα από τους άνδρες και τα ποσοστά εμφάνισης αυξάνονται με την ηλικία. Υπάρχουν και φυλετικές διαφορές ακόμα και στη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας. Οι Αφροαμερικάνοι άνδρες είναι λιγότερο πιθανό να καταλήξουν σε ολική αντικατάσταση της άρθρωσης σε σχέση με τους λευκούς και τους ισπανόφωνους.

 

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

 

Στην πρωτοπαθή οστεοαρθρίτιδα η αιτία παραμένει άγνωστη. Γενικά υπάρχουν κάποιοι παράγοντες οι οποίοι φαίνεται να προδιαθέτουν για την εμφάνισή της και παραμένουν τροποποιήσιμοι είναι:

 

  1. Παχυσαρκία, ιδίως για την οστεοαρθρίτιδα των γονάτων
  2. Τραυματισμοί
  3. Επάγγελμα, σκληρή εργασία ή ενασχόληση με ορισμένα σπορ

 

Ενώ μη τροποποιήσιμοι είναι:

 

  1. Ηλικία (εμφάνιση συνήθως μετά τα 50 χρόνια)
  2. Φύλο με τις γυναίκες σε αυξημένο κίνδυνο
  3. Φυλή με ορισμένους ασιατικούς πληθυσμούς σε χαμηλότερο κίνδυνο
  4. Γενετική προδιάθεση με μελέτες να έχουν δείξει ότι η συχνότητα είναι μεγαλύτερη σε δίδυμους – περίπου 60% από όλες τις περιπτώσεις οστεοαρθρίτιδας υπολογίζεται ότι έχουν γενετικό υπόβαθρο.

 

Η δευτεροπαθής οστεοαρθρίτιδα που εμφανίζεται ως απότοκος κάποιας άλλης νόσου ή τραυματισμού οφείλεται σε αίτια όπως:

 

  1. Συγγενείς παραμορφώσεις των αρθρώσεων, όπως η δυσπλασία
  2. Φλεγμονώδεις παθήσεις , όπως η ουρική αρθρίτιδα, η νόσος του Lyme…
  3. Σηπτική αρθρίτιδα ως μικροβιακή φλεγμονή της άρθρωσης
  4. Μετατραυματική αρθρίτιδα
  5. Σύνδρομο Marfan
  6. Αιμοχρωμάτωση – νόσος του Wilson

 

ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ

 

Ο αρθρικός χόνδρος αποτελείται από κολλαγόνο, πρωτεογλυκάνες και χονδροκύτταρα. Η οστεοαρθρίτιδα ως ένας καταρράκτης εκφυλιστικών γεγονότων αρχίζει όταν μειώνεται η ενυδάτωση του αρθρικού χόνδρου, φαινόμενο που οφείλεται στην ελάττωση των πρωετογλυκανών. Αυτό μειώνει την αντοχή του χόνδρου γιατί χωρίς την προστασία των πρωτογλυκανών οι ίνες του κολλαγόνου διασπώνται με την πίεση. Παράλληλα με τον αρθρικό χόνδρο η εφαπτόμενη σε αυτόν ζώνη στο όριο με το οστούν υφίσταται και αυτή βλάβη με αποτέλεσμα να υπάρχει ως απάντηση του οργανισμού μια υπερτροφική απόκριση επισκευής με αύξηση της σύνθεσης πρωτεογλυκανών. Η αποτυχία του ιστού επισκευής που δημιουργείται να ανταπεξέλθει στις ανάγκες της άρθρωσης προκαλεί απώλεια της ακεραιότητας της αρθρικής επιφάνειας. Τα κύτταρα στο μεταίχμιο οστού-χόνδρου παράγουν αλκαλική φωσφατάση και κολλαγόνο τύπου Χ, με επακόλουθο κατακερματισμό του χόνδρου και την κατάρρευσή του.

Η άρθρωση είναι μια σύμπλοκη ανατομική. Στα μεταγενέστερα στάδια υπάρχει φλεγμονή και στον περιβάλλοντα αρθρικό υμένα αλλά τα συμπτώματα είναι ήπια (αντίθετα με την ρευματοειδή αρθρίτιδα στην οποία η φλεγμονή του υμένα είναι το βασικό πρόβλημα). Πέραν του χόνδρου λοιπόν που καταστρέφεται επηρεάζεται δραματικά και ο αρθρικός υμένας και το αρθρικό υγρό. Έτσι στην πρώιμη φάση της ΟΑ παρατηρούνται ήπιες φλεγμονώδεις αλλαγές σε αρθρικό υμένα, ενώ στη μεσαία φάση οι φλεγμονώδεις μεταβολές του αρθρικού υμένα είναι μέτριες με έντονη αγγείωση και στις όψιμες φάσεις ο αρθρικός υμένας γίνεται όλο και πιο παχύς και αγγειοβριθής.

Καθώς οι επιφάνειες τριβής μέσα στην άρθρωση αλλάζουν σχήμα, τα οστά δημιουργούν νέες εξοχές στις αρθρικές επιφάνειες προσπαθώντας να βελτιώσουν την απορρόφηση των πιέσεων. Αυτές οι εξοχές φαίνονται συχνά στις ακτινογραφίες σαν αγκάθια και ονομάζονται οστεόφυτα. Όσον αφορά στο υποχόνδριο οστούν αυτό επιχειρεί να αναδιαμορφώσει την επιφάνεια μετά την κατάρρευση του χόνδρου και παράγει ινώδη χόνδρο σε απογυμνωμένες οστικές περιοχές. Η δημιουργία κύστεων των οστών αποτελεί εύρημα σε προχωρημένα στάδια της νόσου. Απεικονιστικά θα δούμε αυτές τις λυτικές αλλοιώσεις παράλληλα με σκληρωτικά άκρα (διαφορετική από κύστεις των οστών στην ρευματοειδή αρθρίτιδα).

 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

 

Η διάγνωση κατά βάση επιτυγχάνεται με την λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού και με μια ενδελεχή αντικειμενική εξέταση, ενώ η απεικονιστική επιβεβαίωση της κλινικής μας υποψίας, μέσω συνήθως των ακτινογραφιών, δείχνει κλασσικές αλλοιώσεις, όπως είναι η μείωση του μεσάρθριου διαστήματος το οποίο ουσιαστικά αποτελεί τον χώρο όπου υπάρχει ο αρθρικός χόνδρος. Ο χόνδρος στερείται της ακτινοσκιερότητας του οστού και δεν απεικονίζεται στις ακτινογραφίες. Η εξάλειψη του διαστήματος και η κατά συνέπεια μετατόπιση των οστών προς το κέντρο της άρθρωσης υποδηλώνει και την διάβρωσή του αρθρικού χόνδρου. Άλλο απεικονιστικό εύρημα που εμφανίζεται ως εστιακή γραμμοειδής λεύκανση της ακτινογραφίας είναι η σκλήρυνση του υποχόνδριου οστού καθώς και η ανεύρεση υποχόνδριων κυστικών σχηματισμών συνήθως μικρής διαμέτρου και η ανάπτυξη οστεοφύτων στις παρυφές των αρθρικών επιφανειών.

 

 

Η διενέργεια πιο πολύπλοκων διαγνωστικών εξετάσεων κρίνεται ως μη απαραίτητη αφού η απλή ακτινογραφία από μόνη της είναι η εξέταση εκλογής για την διάγνωση της νόσου.

 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

 

Η θεραπεία της νόσου είναι πολυπαραγοντική. Η νόσος μπορεί να προσεγγισθεί θεραπευτικά με συντηρητική και χειρουργική παρέμβαση. Η συντηρητική προσέγγιση βασίζεται στην φαρμακευτική και την υποστηρικτική αγωγή.

 

Φαρμακευτική αγωγή

Η φαρμακευτική αγωγή σκοπό έχει να περιορίσει την συμπτωματολογία της νόσου, να ελέγξει την εκδήλωση του πόνου και να μειώσει την φλεγμονή. Βασίζεται στην χρήση αντιφλεγμονωδών ουσιών, κυρίως μη στεροειδών.

Τα φάρμακα αυτά, ανήκουν σε διάφορες ομάδες, ονομάζονται γενικά Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα (ΜΣΑΦ), ώστε να τα διαχωρίσουμε από τα στεροειδή (κορτιζόνη). Οι πιο σημαντικές ουσίες στην κατηγορία αυτή είναι οι ανταγωνιστές COX-1 και COX-2. Τα ΜΣΑΦ είναι γενικά πολύ δημοφιλή φάρμακα, ειδικά στη μορφή για λήψη από το στόμα (Παραδείγματα: Voltaren, Naproxyn, Mesulid, Movatec, Xefo).

Τα στεροειδή αν και από τις πιο ισχυρές ουσίες με αντιφλεγμονώδη δράση δεν είναι πολύ αρεστά από τους ασθενείς, κυρίως γιατί θεωρούνται από το ευρύτερο κοινό ως φάρμακα με παρενέργειες. Έχουν παρόλα αυτά πολύ καλή δράση. Η αλήθεια είναι πως όποια και αν είναι η επιλογή συνήθως στοχεύει σε μια βραχυπρόθεσμη χρήση, αφού γενικά όλα τα ως άνω φάρμακα έχουν παρενέργειες σε μακροχρόνια χρήση. Έτσι γενικά χρησιμοποιούνται σε εξάρσεις της νόσου και για διάστημα περίπου δύο εβδομάδων.

 

Υποστηρικτική αγωγή

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να δράσουν υποστηρικτικά στον έλεγχο της νόσου. Η υιοθέτηση ενός γενικότερα υγιεινού τρόπου ζωής πλαισιωμένου με έλεγχο του σωματικού βάρους, με άσκηση (διατάσεις και μυϊκή ενδυνάμωση), με τροποποίηση των δραστηριοτήτων (αποφόρτιση της πάσχουσας άρθρωσης, χρήση δυναμικών ναρθηκών, υποβοηθημάτων, φυσικοθεραπείας) και με συμμετοχή σε ομάδες για ψυχολογική υποστήριξη των ασθενών με οστεοαρθρίτιδα.

 

 

 

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

 

Ολική Αρθροπλαστική / Αρθρόδεση

Όταν ο εκφυλισμός της άρθρωσης φτάσει ένα ορισμένο όριο, το οποίο να χαρακτηρίζεται πλέον από έλλειψη ποιότητας ζωής, πόνο και έντονα απεικονιστικά ευρήματα, η χειρουργική θεραπεία γίνεται πια μια επιλογή που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Γίνεται συνήθως με αντικατάσταση της ολικά κατεστραμμένης άρθρωσης με μια τεχνητή από μέταλλο και πολυαιθυλένιο. Άλλη επιλογή βάσει κριτηρίων αποτελεί και η αρθρόδεση, η χειρουργική δηλαδή κατάργηση της άρθρωσης.

Η αρθροπλαστική θεωρείται μια από τις πιο επιτυχημένες επεμβάσεις εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Έχει δώσει πολύ καλά ποσοστά επιτυχίας σε αρθρώσεις όπως του γόνατος, του ισχίου, του ώμου, του αγκώνα και των δακτύλων, ενώ σε άλλες όπως στον καρπό, στην ποδοκνημική, στην σπονδυλική στήλη τα αποτελέσματα είναι καλύτερα με την αρθρόδεση. Το σίγουρο είναι πως με την αρθρόδεση υπάρχει κατάργηση της κινητικότητας στην άρθρωση. Σταματάει όμως ο πόνος και δίνει καλύτερα αποτελέσματα σε περιπτώσεις όπου οι αρθροπλαστικές δεν στέφθηκαν με επιτυχία.

 

 

Οστεοτομία

Είναι γεγονός πως σε εκφυλισμένες αρθρώσεις οι εγχειρήσεις αρθροπλαστικής έχουν μεγάλα ποσοστά επιτυχίας αλλά σίγουρα έχουν και πεπερασμένη διάρκεια ζωής που ποικίλλει σημαντικά σε συνάρτηση με διάφορους παράγοντες.

Έτσι στις περιπτώσεις νεότερων ασθενών και με σκοπό να μπορέσουμε να κερδίσουμε το χρόνο επιλέγεται συχνά η εναλλακτική της επέμβασης οστεοτομίας. Οι επεμβάσεις αυτές σκοπό έχουν να διορθώσουν στροφικά και αξονικά θέματα που θα επιφέρουν γρηγορότερα την ανάπτυξη της νόσου. Με τον τρόπο αυτό και μειώνουν τον πόνο που προκαλεί αυτή η πλημμελής θέση της άρθρωσης και επαναφέρει τις αξονικές παραμέτρους ώστε να επιβραδύνεται η εξέλιξη. Είναι μια επιλογή για αρθρώσεις που χαρακτηρίζονται από σχετικά μικρό βαθμό καταστροφής. Αν και κερδίζουμε χρόνο η φυσική εξέλιξη της νόσου έστω και αργότερα θα μας φέρει αντιμέτωπους με το χειρουργείο.

 

 

 

Αρθροσκοπικές Επεμβάσεις

Υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση γύρω από τον ρόλο της αρθροσκοπικής προσέγγισης της οστεοαρθρίτιδας. Αν και μελέτες δεν έχουν δείξει στατιστικά σημαντική διαφορά των αποτελεσμάτων της τεχνικής σε σύγκριση με του placebo είναι κοινή ακόμη τακτική ο αρθροσκοπικός καθαρισμός επιλεγμένων ασθενών με οστεοαρθρίτιδα, με αρκετά καλά σε αρκετές περιπτώσεις αποτελέσματα αλλά και γρήγορη υποτροπή της συμπτωματολογίας σε άλλες.

 

FAQs

Υπάρχουν αρκετά σκευάσματα προϊόντων που υπόσχονται καλά αποτελέσματα ως προς την οστεοαρθρίτιδα. Έχουν πραγματικά αποτέλεσμα;

Ο εμπορικός κόσμος κατακλύζεται από αμέτρητα προϊόντα που υπόσχονται διάφορα. Μάλλιστα κυκλοφορούν αρκετά χρόνια. Διάφορα παραδείγματα είναι σκευάσματα κολλαγόνου, γλυκοζαμίνης/ χονδροϊτίνης, υαλουρονικού οξέος, βελονισμός, ομοιοπαθητική, ιαματικά λουτρά και ειδικά λασπόλουτρα, ενδοαρθρικές εγχύσεις αυξητικών παραγόντων ή βλαστοκυττάρων. Άλλοι ασθενείς αναφέρουν κάποια βελτίωση, άλλοι όχι. Σίγουρα κάποια βραχυπρόθεσμη ευεργετική δράση μπορεί να υπάρχει. Από την άλλη δεν μπορεί κάποιος να είναι απόλυτα θετικός ή αρνητικός απέναντι σε αυτές τις εναλλακτικές. Άλλωστε η φυσική εξέλιξη της νόσου θα φέρει τους ασθενείς μιας λογικής ηλικίας στο χειρουργείο. Ας χρησιμοποιήσει ο καθένας λοιπόν οτιδήποτε νομίζει ότι είτε ψυχολογικά είτε κλινικά τον ωφελεί.

Πάσχω από πόνο και στα δύο μου γόνατα από χρόνια. Κάποιος γενικός γιατρός μου είπε ότι μάλλον είναι αρθρίτιδα. Είναι το ίδιο η ρευματοειδής αρθρίτιδα με την οστεοαρθρίτιδα και τι πρέπει να κάνω για να μάθω;

Αν ο ασθενής βρίσκεται στην μέση προς τρίτη ηλικία συνήθως αρχίζει να εκδηλώνει στοιχεία οστεοαρθρίτιδας ιδιαίτερα στους άνδρες. Ρευματοειδής αρθρίτιδα εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες και νεότερης ηλικίας και είναι πιο σπάνια. Η οστεοαρθρίτιδα ξεκινάει με την καταστροφή του αρθρικού χόνδρου ενώ η ρευματοειδής αρθρίτιδα ξεκινάει με φλεγμονή του αρθρικού υμένα. Βέβαια και η ρευματοειδής αρθρίτιδα έχει σαν κατάληξη την καταστροφή της άρθρωσης και χρήζει επίσης αρθροπλαστικής σε προχωρημένο στάδιο.

Το χαρακτηριστικό της ρευματοειδούς αρθρίτιδας είναι ότι εμφανίζεται συμμετρικά σε αρθρώσεις κι ότι εμφανίζει πρωϊνή δυσκαμψία η οποία καταλαγιάζει σε μερικές ώρες και ο πόνος μειώνεται. Αντίθετα στην οστεοαρθρίτιδα η ημέρα ξεκινάει με άνεση και ο πόνος αρχίζει συνήθως μετά από μηχανική καταπόνηση.

Στην ρευματοειδή αρθρίτιδα τα αιματολογικά τεστ μπορεί να είναι αρχικά αρνητικά και σταδιακά να θετικοποιηθούν. Επίσης στα αρχικά στάδια δεν απαιτείται κάποια ιδιαίτερη παρέμβαση παρά έλεγχος των συμπτωμάτων με φαρμακευτική αναλγητική αγωγή και τροποποίηση δραστηριοτήτων.

  • Share This

Related Posts